Regie: Jordan Peele
Adelaide en Gabe en hun twee kinderen Zora en Jason besluiten een paar dagen door te brengen in hun vakantiehuis. Na een dag op het strand met vrienden waar al vreemde dingen gebeuren treft het gezin ’s avonds een complete set dubbelgangers in hun voortuin, die vastbesloten zijn de plaats van het gezin in te nemen. Wat volgt is een langdurig kat- en muisspel.
De eerste keer dat ik deze film zag was in een bioscoopzaal. Dat bezoek was van korte duur: na minder dan een half uur liep ik er knorrig uit omdat de inleiding te lang duurde en ik de eerste kennismaking met de dubbelgangers van het gezin verschrikkelijk slap vond na die lange opbouw – het beloofde weinig goeds voor de rest van de film. Doordat een bekende er wel enthousiast over was (‘je moet even doorbijten, hij wordt écht goed’) en ik in de tussentijd het ook door Peele geschreven en geregisseerde Get Out (2017) had gezien en die wél goed vond heb ik Us een nieuwe kans gegeven. Hoewel ik er meer sympathie voor heb gekregen vind ik het nog steeds geen topfilm, ondanks prijswinnende acteurs als Lupita Nyong’o, Elisabeth Moss en Winston Duke.
Ik hou het meest van psychologische horror á la King, maar horror uit elk ander genre met een bij voorkeur aangrijpende, maar in ieder geval volgbare verklaring voor de gruwelen die de hoofdrolspelers en toeschouwers moeten ondergaan is ook prima. Het tragische leven van Daniel Robitaille in de Candyman-trilogie is daar een goed voorbeeld van (voor mede-fans, zie onderaan), of de onvolprezen serie The Haunting of Hill House van Mike Flanagan. Ik wil er als kijker ook zelf achter kunnen komen, als een soort detective mogen uitpluizen wat er aan de hand is. Die kans krijg je in Us niet – je krijgt nauwelijks tot geen clues voor het achterliggende verhaal. Pas tegen het eind wordt het letterlijk uitgelegd, maar die uitleg was voor mij te vergezocht.
De titel Us staat niet alleen voor ‘ons’ maar ook voor US, de United States. In meerdere (lyrische) artikelen over de film lees ik dat ik clou van de film moet zien als maatschappijkritische metafoor (Peel legde uit dat de film eigenlijk gaat over de onterechte angst van Amerikanen voor buitenstaanders, hoe iedereen naar elkaar wijst “and I wanted to suggest that maybe the monster we really need to look at has our face. Maybe the evil, it’s us.”), maar dan vind ik ook dat niet sterk uitgewerkt en eerlijk gezegd zelfs een beetje pretentieus.
De final showdown tussen Adelaide en haar dubbelganger is illustratief voor de film: het had bijna een indrukwekkende compositie kunnen zijn door de choreografie van het gevecht, een klassieke uitvoering van Luniz’ hiphopklassieker I Got 5 on It verweven met beelden van een dansende ballerina, maar het lukt niet. En dat geldt ook voor de verhaallijn, de spanningsboog, de personages, het acteerwerk – het is het allemaal nét niet, al is het een integere poging. Je kunt je tijd beter besteden.
In het najaar van 2021 staat de release van een nieuwe Candyman gepland – net als Get Out en Us geschreven door Jordan Peele, maar met een andere regisseur (nieuwkomer Nia Da Costa, die ook deze Candyman Short maakte). Ik hoop van harte dat ze ‘m recht doen, want Us biedt weinig garantie.
