Regie: William Friedkin
Een jongeman wordt beschuldigd van een moord. De jury, twaalf mannen die elkaar niet kennen en elkaars naam niet mogen weten, worden op elkaar aangewezen: ze worden opgesloten in een juryruimte waar ze niet uit mogen tot ze een unanieme beslissing hebben genomen over het leven van de jongeman.
De film begint als de mannen de juryruimte worden binnengeleid. De toon wordt meteen gezet: er lijkt consensus en iedereen denkt snel klaar te zijn, tot blijkt dat jurylid 8 als enige afwijkend stemt. Als kijker weet je dan nog niet wat er precies gebeurd is, maar dat wordt langzaam steeds duidelijker door de discussies die er over de details worden gevoerd. En eigenlijk is de moordzaak zélf ook niet zo relevant, al is de inzet hoog. De dynamiek tussen de personages en hoe ieder vanuit zijn eigen ervaring en perceptie zijn zienswijze verdedigt, is wat de film zo fascinerend maakt. Juist nu, in een tijd dat de kunst van het respectvolle en inhoudelijke debat verloren lijkt te gaan, is het bijzonder om te zien hoe mensen (redelijk) beschaafd kunnen discussiëren, zelfs met mensen die snoeihard in stelling zitten.
Hoewel we nauwelijks iets weten over de juryleden, zijn ze elk als personage bijzonder goed uitgewerkt. Ieder van hen is even menselijk en geloofwaardig, en elke dialoog en elk argument voor beide standpunten is even volgbaar – wat getuigt van veel inlevingsvermogen van de schrijver – waardoor je je ook als kijker tot op het laatst blijft afvragen naar welke kant het muntje gaat vallen. Het acteerwerk is echt indrukwekkend, en dat mag ook wel met zo’n all star cast: George C. Scott, James Gandolfini, Tony Danza, William Petersen, Ossie Davis, Hume Cronyn, Courtney B. Vance, Armin Mueller-Stahl, Mykelti Williamson, Edward James Olmos, Dorian Harewood en Jack Lemmon. De casting is wat mij betreft ook perfect gelukt, elke acteur is geknipt voor zijn rol zoals Courtney B. Vance, die jurylid 1 precies dat lichte vleugje arrogantie gecombineerd met een rustig overwicht geeft, waardoor hij als vanzelfsprekend de rol van voorzitter oppakt. Of Jack Lemmon als het bescheiden en bedachtzame jurylid 8 met zijn afwijkende mening, en natuurlijk George C. Scott met zijn legendarische sceptische hoofd, die als het felle, rigide en koppige jurylid 3 zijn grootste tegenstander is.
Twelve Angry Men werd in 1954 als televisiescript geschreven door Reginald Rose voor Studio One, een anthologyreeks van CBS, en een jaar later bewerkte hij het tot een toneelstuk dat voor het eerst werd opgevoerd in San Francisco in 1955. In 1957 verscheen de bioscoopfilm, geregisseerd door Sidney Lumet met onder meer Henry Fonda. In die vroege versies waren alle personages, inclusief de rechter, witte mannen – het was in die tijd ook gebruikelijk dat jury’s in de VS uitsluitend uit witte mannen bestonden. In deze televisiefilm uit 1997, die twee Primetime Emmy’s won, was voor het eerst sprake van meer diversiteit: de rechter is een vrouw (gespeeld door Mary McDonnell) en vier van de juryleden zijn zwart. Het interessante is dat het script daarvoor niet fundamenteel gewijzigd hoefde te worden: in de versies uit de jaren vijftig speelden klasse- en sociaal‑economische vooroordelen een rol, en in de 1997-versie krijgen diezelfde dialogen door de zichtbare etnische diversiteit een andere lading.
Pas in 2004, vijftig jaar na de televisie-uitzending, ging het stuk in première op Broadway. Sindsdien wordt het nog vaak gespeeld, vooral in de grote Engelstalige theaters, zoals The Old Vic in het VK of de theaters op Broadway in de VS. Rose schreef zelf de verschillende, en steeds diversere bewerkingen, zodat er nu ook versies zijn die Twelve Angry Men and Women, Twelve Angry Women en Twelve Angry Jurors heten.
Ik vond de film een verrijking, ook door de nieuwe inzichten die er werden geboden. Dikke aanrader!
Deze film op IMDb
Klik hier om te zien waar deze film te zien is
