In 1989 kwam er een tragikomische film uit die diepe indruk zou maken, generaties lang geliefd zou blijven en misschien wel de beste illustratie is van het zusterschap dat tussen vrouwen kan ontstaan. De film gaat over zes heel verschillende vrouwen, die met elkaar verbonden zijn door een schoonheidssalon in een klein plaatsje – een band die zich gaandeweg verdiept door tragische ontwikkelingen. Mocht je ‘m (nog eens) willen zien, kun je onderaan de trailer vinden en waar je ‘m kunt zien.
De film is gebaseerd op een waargebeurd verhaal.
Het was 1983 toen de 31-jarige diabetespatiënt Susan Harling in Shreveport, Louisiana beviel van een gezonde zoon, die ze vernoemde naar haar drie jaar oudere broer, Robert. Ze was tegen het advies van haar artsen in zwanger geworden. Twee jaar later, in 1985, overleed ze aan de complicaties.
Haar broer Robert, die na het afronden van zijn rechtenstudie naar New York was verhuisd om een acteercarrière na te jagen, was kapot van haar overlijden. Een bevriende schrijver adviseerde hem om het op papier te zetten, om zo zijn verdriet te helpen verwerken. Robert besloot een kort verhaal te schrijven, oorspronkelijk met de bedoeling zijn neefje blijvende herinneringen aan zijn moeder te geven – maar hij kwam er al snel achter dat ‘zuidelijke vrouwen meer ruimte nodig hebben dan een paar paragrafen’. Robert sloot zich tien dagen op, en toen hij klaar was had hij een volledig toneelscript geschreven dat in 1987 op de planken kwam. Het bleek niet alleen voor Robert een vorm van verwerking, maar voor de hele familie, die het leven en de dood van Susan samen opnieuw beleefden toen ze kwamen kijken.
Het toneelstuk – dat zich in tegenstelling tot de latere film volledig afspeelt in de schoonheidssalon – was ook bij het brede publiek direct een doorslaand succes.
Eén van de bezoekers was filmlegende Bette Davis, die meteen enthousiast werd en Harling op de thee vroeg. Ze vertelde hem dat ze een film voor zich zag, waarbij zijzelf de rol van knorrepot Ouiser zou spelen, Katharine Hepburn de wat stijve Clairee en Elizabeth Taylor de rol van Truvy. Daarbij zei ze dreigend: “You may give the role of Ouiser to someone else. But you and they will hear from Bette Davis.“ Helaas voor Davis – die in de tachtig was – waren er al plannen voor een film, waarbij toch wat jongere actrices aangetrokken zouden worden.
Door het succes had het stuk namelijk ook de aandacht getrokken van echte filmproducenten, die Harling benaderden. Ray Stark van filmproductiebedrijf Rastar vond de sleutel naar Harlings hart. Hij stelde voor de film op te nemen in de plaats waar Robert en Susan Harling waren opgegroeid: Natchitoches in de zuidelijke staat Louisiana. Harling schreef het toneelscript om tot een filmscript, en als regisseur werd Herbert Ross aangesteld, destijds bekend van films als Play It Again, Sam (1972), Funny Lady (1975), Pennies from Heaven (1981) en Footloose (1984).
De cast was een grotere uitdaging.
De casting
Dat de film werd opgenomen in een klein zuidelijk stadje had invloed op de casting: het moesten actrices zijn die geloofwaardig zouden overkomen binnen die setting. Ook wilde Ross duidelijke verschillen in temperament, en ze moesten beschikken over komisch én dramatisch talent. De keuzes vielen uiteindelijk op Dolly Parton, Olympia Dukakis en Shirley MacLaine. Voor de bijrollen werden onder meer Dylan McDermott, Sam Shepard en Tom Skerritt gekozen.
De makers vonden de destijds 43-jarige Sally Field in eerste instantie te jong voor de rol van Shelby’s moeder M’Lynn, tot ze hen erop wees dat haar oudste zoon Peter ook al 20 was.
Voor de rol van Shelby werd oorspronkelijk Daryl Hannah gevraagd. Die was in 1982 doorgebroken met haar rol als Pris in Blade Runner, en had haar naam definitief gevestigd met haar hoofdrol in Splash (1984). Hannah weigerde: ze kon zich niet identificeren met het extraverte karakter van Shelby, maar herkende zichzelf meer in de verlegen en klungelige Annelle, die ze zag als een ontluikend muurbloempje. Ross vond haar te mooi voor de rol, maar toen ze toch auditeerde met ingetogen kleding aan en een grote bril op herkende hij haar in eerste instantie niet eens – en ze kreeg de rol.
Vervolgens werd een andere rijzende ster benaderd voor de rol van Shelby: Meg Ryan, die kort daarvoor de opnamen voor The Presidio (1988) had afgerond. Die zag ervan af toen ze de hoofdrol van Sally bemachtigde in When Harry Met Sally (1989). Even werd Winona Ryder overwogen, maar die was net zeventien en daarmee te jong voor de rol. Ook Laura Dern zat in de running, maar viel om onbekende reden af.
Casting director Hank McCann stelde voor om Julia Roberts auditie te laten doen. Roberts was destijds 21, nog onbekend en was net klaar met het filmen van Mystic Pizza (1988). Robert Harling was aanwezig bij haar auditie en pleitte ervoor haar de rol te geven, en ze werd gecast.
Ter voorbereiding bezocht Roberts de ouders van Susan en Robert Harling, om zo de essentie van de rol nog beter te kunnen vangen. Robert Harling, die daarbij aanwezig was, zou daar later over vertellen dat het was of het licht aanging toen ze binnenkwam, omdat ze een warme uitstraling had die aan zijn overleden zus deed denken.
De opnamen
Tijdens de opnamen startte wat tot op heden de langste staking van de Writers Guild of America zou zijn, waardoor Robert Harling geen aanpassingen kon doen in het script. In plaats daarvan bezocht hij incognito de set, om zo toch mee te kunnen denken over noodzakelijke aanpassingen. En dat niet alleen, hij figureert ook in de film: hij speelt de geestelijke die Shelby en Jackson trouwt, en de voorganger die bij de begrafenis spreekt.
Regisseur Herbert Ross, die al bekend stond als hard en veeleisend, gedroeg zich op de set van Steel Magnolias ronduit als een drill sergeant en was lelijk tegen alle castleden. Zo vroeg hij Dolly Parton of ze eigenlijk wel kon acteren, waarop Parton droog antwoordde: “No, but it’s your job to make me look like I can.”
Met name Julia Roberts, als jongste en minst ervaren castlid, moest het ontgelden. Hij bekritiseerde alles wat ze deed, waardoor ze regelmatig in tranen was. Gelukkig kon ze rekenen op de steun van haar oudere collega-actrices, die het ook voor haar opnamen.
De reden dat Ross zich zo onaangenaam gedroeg, was dat zijn vrouw, prima ballerina en choreograaf Nora Kaye, het jaar ervoor was overleden op 67-jarige leeftijd. Ze waren ruim dertig jaar samen geweest, en Ross was in diepe rouw. Uiteindelijk kon Shirley Maclaine het niet meer aanzien: ze sprak Ross erop aan, en zei dat zijn gedrag niet alleen respectloos was tegenover de cast, maar ook tegenover zijn overleden vrouw.
Het kan zijn dat de dynamiek op de set wel bijdroeg aan de dynamiek in de film. Mede door het gedrag van Ross ontstond er een sterke kameraadschap tussen de castleden (die ook hun vrije avonden met elkaar doorbrachten en de rest van hun levens bevriend zouden blijven) en Roberts werd, net als Shelby, omringd door ervaren, krachtige vrouwen.
Ross hechtte veel waarde aan authenticiteit, wellicht ook omdat Harling zo nauw betrokken was bij het filmen. Daryl Hannah en Dolly Parton werden bijvoorbeeld getraind door een echte hairstylist, om hun handelingen zo authentiek mogelijk in beeld te brengen. Volgens sommige overleveringen zou in Shelby’s sterfscène zelfs een verpleegkundige uit Susans eigen behandelteam hebben meegewerkt, al is dit niet bevestigd in officiële bronnen (en de verpleegkundige die de apparatuur uitzet draagt nagellak, heel ongebruikelijk voor verpleegkundigen – zo ver ging Ross’ hang naar authenticiteit dan weer niet). Bij de opname van die scène was ook Susans moeder aanwezig op de set.
Field was de enige die Ross niet hard aanpakte (waarschijnlijk omdat ze hem ervan langs gegeven zou hebben – Field acteerde al van kinds af aan). Dat bleek vooral tijdens de hartverscheurende scène op de begraafplaats.
Als voorbereiding had Field de dagen ervoor eindeloos in een kussen zitten schreeuwen om haar stem schor en breekbaar te krijgen. Toen het zover was, gaf regisseur Ross geen aanwijzingen en liet alles gebeuren. Er was maar één take nodig, en de manier waarop ze alle stadia van rouw doorliep maakte zoveel indruk op de crew dat ze muisstil waren toen ze klaar was. Sommige crewleden stonden te huilen. Die scène zou later hele bioscoopzalen laten snotteren (en door hun tranen heen aan het lachen maken).
Julia Roberts maakte zóveel indruk met haar vertolking van Shelby dat ze genomineerd werd voor een Oscar. Zelfs achteraf was Ross onaardig over Roberts. Zo zei hij in een tv-interview verrast te zijn dat Roberts genomineerd was, en hij eerder had verwacht dat Field een nominatie zou krijgen. Roberts kon hem een lange neus geven: ze werd gevraagd voor de hoofdrol in Pretty Woman (1990), de film die haar definitief het supersterrenstelsel in schoot, en zou nooit meer met Ross werken.
In 2012 werd er door Lifetime een versie gemaakt voor tv met een all black topcast, waaronder Queen Latifah als M’Lynn, Alfre Woodard als Ouiser, Phylicia Rashad als Clairee, Jill Scott als Truvy, Adepero Oduye als Annelle en Dola Rashad (de dochter van Phylicia) als Shelby. Hoewel de film niet bijster goed werd ontvangen, werd het derde meest bekeken Lifetime-tv-film, en was er lof voor de respectvolle en trouwe remake. Je kunt de trailer hier bekijken.
Het oorspronkelijke toneelstuk wordt tot op de dag van vandaag in landen over de hele wereld opgevoerd, en Natchitoches is bijna een bedevaartsplaats geworden. Nog steeds bezoeken mensen van over de hele wereld het plaatsje waar Susan en Robert zijn opgegroeid. Het heeft een parkje dat is vernoemd naar Susan.
In plaats van een kort verhaal voor haar zoon, liet Harling een onvergetelijk en wereldwijd bekend monument ter nagedachtenis na aan Susan. Een mooier en blijvender eerbetoon had een broer zijn zus niet kunnen brengen.
Overige weetjes
Ross zat Roberts letterlijk op de huid: hij wilde zelfs dat ze een klein moedervlekje onder haar rechteroog liet verwijderen. Iets wat ze weigerde, en ook later niet zou doen.
De film werd in een uitzonderlijke korte tijd opgenomen: slechts 10 weken, maar wel onder pittige omstandigheden. Er was niet alleen sprake van een grote staking, maar ook van een hittegolf. Dolly Parton met haar grote pruiken had het extra zwaar, maar klaagde nooit. Op de dag dat de kerstscene werd gefilmd en iedereen dikke truien droeg, vroeg Julia Roberts haar tijdens een pauze waarom ze nooit klaagde. Parton, die opgroeide in armoede, antwoordde: “When I was a little girl, I wanted to be famous and rich. Now I’m both, so I’m not gonna complain about it.”
Roberts – die kort voor de opnamen haar relatie met Liam Neeson had beëindigd – en haar tegenspeler Dylan McDermott werden verliefd tijdens, en verloofden zich na de opnamen. Ze zouden nooit trouwen: Roberts verliet hem een jaar later voor Kiefer Sutherland, die ze ontmoette op de set van Flatliners (1990).
In hetzelfde jaar dat de film uitkwam, 1989, overleed Bette Davis, 81 jaar oud.
De namen van de personages waren niet willekeurig gekozen. De naam M’Lynn was die van een goede vriendin van de familie Harling, Shelby was de naam van een nicht van Harling, Clairee van een tante en Ouiser was vernoemd naar de beste vriendin van Susan. Harling benadrukte dat die vriendin heel anders was dan het knorrige personage, maar dat de naam op de een of andere manier paste.
Het witte huis waar M’Lynn en Shelby wonen is het echte ouderlijk huis van Robert en Susan Harling in Natchitoches. Het werd speciaal voor de film tijdelijk roze geverfd en daarna weer wit. Het huis is nu een bed & breakfast waar fans kunnen overnachten.
De hond die Ouiser constant commandeert was Herbert Ross’ eigen hond. MacLaine grapte later dat de hond beter werd behandeld dan de cast.
De ‘pink armadillo groom’s cake’ bestaat echt. De roze gordeldier‑bruidstaart is een lokale traditie in delen van Louisiana en Texas. Na de film werd de taart een cultfenomeen en wordt nog steeds besteld door fans.
Nicole Kidmans toneeldebuut was de rol van Shelby in de Australische versie van het toneelstuk in 1988.
De film kreeg kritiek op de oppervlakkigheid van de mannelijke rollen. Vincent Canby van The New York Times schreef: “The male characters are no more substantial now than when they were invisible.” Ironisch, aangezien dat al decennialang gold voor het grootste deel van de vrouwelijke personages in Hollywood.
Hoewel Steel Magnolias type 1‑diabetes in één klap wereldberoemd maakte, zorgde de film niet perse voor betere voorlichting. De “Drink your juice, Shelby!”‑scène (waarin het woord ‘juice’ overigens elf keer wordt gezegd) werd iconisch, maar veel mensen met diabetes vonden dat de film vooral een overdreven en angstaanjagend beeld gaf van de ziekte. De nadruk lag op complicaties en het ergste scenario, waardoor het publiek soms een verkeerd idee kreeg van hoe het dagelijks leven met diabetes er echt uitziet. De film zette de aandoening dus wel op de kaart, maar niet altijd op een manier die mensen met diabetes als helpend zagen.
Deze film op IMDb
Klik hier om te zien waar je deze film kunt kijken
