The Shining (1980)

Regie: Stanley Kubrick

Na een merkwaardig kennismakingsgesprek, waarin hem verteld wordt dat de vorige huisbewaarder eerst zijn vrouw en twee dochtertjes en daarna zichzelf van het leven beroofde, wordt de matig succesvolle schrijver en herstellend alcoholist Jack Torrance (Jack Nicholson) aangenomen als huisbewaarder van het Overlook Hotel. Het hotel ligt ver van de bewoonde wereld en is in de wintermaanden verlaten op wat personeel na, dus hij en zijn gezin zullen het rijk alleen hebben. Hij trekt er samen met zijn vrouw Wendy (Shelley Duvall) en zoontje Danny (Danny Lloyd) in, met het plan om lekker rustig te kunnen schrijven.

Danny beschikt over paranormale gaven (‘the shining’), waardoor hij dingen kan zien die in het verleden gebeurd zijn, en telepathisch kan communiceren met mensen die dezelfde gave in meerdere of mindere mate hebben zoals Dick Halloran (Scatman Crothers), de kok van het hotel. Al snel blijkt dat het hotel niet is wat het lijkt en er krachten aan het werk zijn die vooral invloed lijken te hebben op vader Jack. Ze drijven hem langzaam de waanzin in, waardoor hij een reëel gevaar voor zijn gezin begint te vormen.

Er is al heel erg veel over The Shining geschreven (de meeste informatie staat zelfs gewoon op wikipedia waar ik hieronder ook wat van heb overgenomen) maar deze iconische film mag eigenlijk op geen enkele filmsite ontbreken. Daarnaast zijn er natuurlijk steeds nieuwe generaties die de film kunnen ontdekken.

Garrett Brown, de uitvinder van de Steadicam, op de set van The Shining (klik voor een grotere versie)

The Shining is gebaseerd op het gelijknamige boek van horrormeester Stephen King (een van Kings inspiratiebronnen was het boek The Haunting of Hill House uit 1959 van Shirley Jackson, waar in 2018 zo’n prachtige serie van werd gemaakt door Mike Flanagan). In 2013 schreef King het vervolg op The Shining: Doctor Sleep, dat in 2019 verfilmd werd, ook door Mike Flanagan.

De horror is vooral psychologisch, maar er zitten desalniettemin flink wat schrikmomenten in. Het is een trage, en daardoor hypnotiserende en angstaanjagende film in een schitterend hotel – het interieur van het Overlook Hotel is deels gebaseerd op dat van het Ahwahnee Hotel in Yosemite National Park – met adembenemende shots: het was de eerste keer dat Kubrick gebruik maakte van de steadicam (een speciale constructie waardoor een handcamera stabiel blijft tijdens beweging) die kort daarvoor was uitgevonden. Shelley Duvall is prima gecast als de onzekere Wendy, en Jack Nicholson is natuurlijk ongeëvenaard – The Shining is niets zonder zijn demonische grijns. De soundtrack met klassieke muziek van onder andere Bartok, Penderecki en Letti is de slagroom op de taart.

De film trok in eerste instantie niet voldoende bezoekers en werd de grond in geschreven door critici. Hij werd niet genomineerd voor de Oscars maar wel twee keer voor een Razzie: een voor Slechtste Regisseur en een voor Slechtste Actrice (Duvall). Dat is in de loop van de jaren gelukkig wel veranderd, en tot op de dag van vandaag heeft de film een enorme schare die hard fans die elk detail betekenis geven, zoals in deze longread-blog van Jonnys53 of deze grondige analyse van (de fouten in) het set design – shots van ramen, kamers en deuren die niet kloppen. Een van de meest besproken details is de oude foto van een 4th of July-feest uit 1921 waar Jack ook op staat, zelfs prominent op de voorgrond.*

Het is algemeen bekend dat Stephen King de film afschuwelijk vond en zich bepaalde aanpassingen zelfs persoonlijk aantrok – niet gek als je bedenkt dat de rol van worstelende schrijver Jack erg dicht bij King zelf ligt: The Shining (1977) was pas zijn derde boek na jaren schrijven en pogingen om erkenning te krijgen (Carrie uit 1974 betekende zijn doorbraak, maar hij was al sinds 1972 bezig met de ontwikkeling van The Shining) en ook hij was in gevecht met verschillende verslavingen waaronder alcohol, waardoor hij zich vaak zorgen maakte over wat hij zijn gezin zou kunnen aandoen als hij onder invloed was. Het belangrijkste verschil, en voor King waarschijnlijk het grootste twistpunt, is dat Jack zich in het boek zich vlak voor het einde nog herpakt en zich opoffert voor zijn gezin – ik wil geen spoiler weggeven, maar in de film is dat niet het geval. King was ook niet te spreken over de manier waarop de personages waren aangepast voor de film. Hij vond vooral Wendy ‘zwak’ en constant bang voor haar man, waar ze in het boek krachtiger en actiever is. De Wendy uit het boek is ook blond en niet donker, King had liever Jessica Lange in de rol gezien. Zoals King zelf in een interview uit 2013 toelicht: “Wendy is one of the most misogynistic characters ever put on film. She’s basically just there to scream and be stupid. And that’s not the woman I wrote about.”

De opnames waren loodzwaar door Kubricks perfectionisme. Take na take, voortdurend tekstwijzigingen op de dag zelf, het was een uitdaging voor de cast en crew. Vooral Shelley Duvall was volledig uitgeput tijdens en na het filmen. Het verhaal gaat dat Kubrick Nicholson als gelijke behandelde, maar Duvall altijd afsnauwde en vernederde met als doel haar beste acteerprestaties als de – inderdaad – zwakke en angstige Wendy naar boven te halen. De trap-scene met Shelley Duvall en Jack Nicholson is legendarisch en zelfs opgenomen in het Guiness Book of Records: de scène met gesproken dialoog met de meeste takes ooit, maar liefst 127.

King maakte in 1997 samen met Mick Garris, die al eerder werk van King had geregisseerd, een mini-serie met Rebecca De Mornay, Steven Weber en Melvin Van Peebles  (en een cameo voor King zelf als bandleider Cage Creed – herkent iemand die naam?) die meer recht deed aan zijn boek, maar helaas matig ontvangen werd.

Nog een laatste weetje (anders blijf ik aan de gang, het is een van mijn lievelingsfilms): niet gebruikte opnamen van de openingsbeelden van mooie landschappen werden later door Ridley Scott gebruikt voor de afsluitende beelden van de bioscoopversie van een mijn andere lievelingsfilms: Blade Runner uit 1982 (dus de versie met de ‘happy end’ en de voice-over van Gaff, voor de kenners).

Ondanks Kings afkeuring is het een legendarische film geworden die je echt gezien moet hebben.

BONUSMATERIAAL: Kubricks dochter Vivian, toen 17, wandelde rond op de set als crewlid (art dept, uncredited) en kon dus vrijelijk opnames maken achter de schermen, zoals van Jack Nicholson die zich oplaadt voor een opname of zijn tanden poetst. Nicholson staat erom bekend altijd zijn tanden te poetsen voor een nieuwe opname, dus hij moet tijdens het werken met Stanley Kubrick duizenden keren zijn tanden gepoetst hebben. Je hoort Kubrick ook zeggen “Don’t sympathize with Shelley”, een opmerking die zijn eerder beschreven ‘beleid’ onderstreept. Het eindresultaat van Vivians opnamen heet Making The Shining en kun je hier zien.

Is The Shining opgenomen in het Stanley Hotel, Estes Park, Colorado?
Nee. King verbleef in 1973 in het Stanley Hotel, dat hem inspireerde tot het schrijven van The Shining. Dat is de enige link met het Stanley Hotel. De binnenopnamen vonden plaats in de Elstree Studios in het Engelse Hertfordshire, waarbij het interieur werd gebaseerd op dat van het Ahlahmee Hotel in Yosemite Park, Colorado. De buitenopnamen zijn van het Timberline Lodge, Mount Hood in Oregon, en het doolhof werd gebouwd op het buitenterrein van de MGM Borehamwood Studios in Hertfordshire.

*) De foto kwam niet voor in Kings boek, dus die kan er niets over vertellen (en wil dat waarschijnlijk ook niet). Kubrick zei hier zelf over dat de foto betekende dat Jack altijd kon terugkeren als een reïncarnatie van een hotelgast uit het verleden.

Deze film op IMDb

Score Fay Per View
Wat is jouw score voor deze film?
[Totaal: 0 Gemiddeld: 0]

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.